Richtlijnen voor inzet van begeleiding en zorg in onderwijs

In deze richtlijnen is uitleg en een tabel opgenomen wanneer jeugdhulp in de vorm van persoonlijke verzorging en/ of begeleiding in onderwijs onder de verantwoordelijkheid van school valt en wanneer niet.

Zorgplicht onderwijs

Om elk kind een passende onderwijsplek te bieden hebben scholen een zorgplicht. Scholen werken daarbij samen in een regio. Deze samenwerkingsverbanden zorgen ervoor dat er een passende plek is voor alle leerlingen in de regio. Ook als een kind extra begeleiding en ondersteuning nodig heeft. Het kan ook gaan om persoonlijke verzorging.

Jeugdhulp vanuit de Jeugdwet

Jeugdhulp kan worden ingezet als er sprake is van opgroei- en opvoedingsproblemen, psychische problemen en stoornissen. Dit kan begeleiding in onderwijs of persoonlijke verzorging tijdens het onderwijs zijn.

Afbakening

Op sommige punten binnen de twee wetten lopen de verantwoordelijkheden van het onderwijs en de gemeenten in elkaar over. Dit leidt tot onduidelijkheden bij het onderwijs en de gemeente over inzet en financiering van extra ondersteuning aan jeugdigen. Daarom zijn er richtlijnen opgesteld. De richtlijnen helpen om duidelijk te krijgen of een ondersteuningsvraag thuishoort binnen het passend onderwijs of de jeugdwet.

Richtlijnen

1. De onderwijs-ontwikkelingsbehoeften van het kind staan altijd centraal.
2. Uitgangspunt is dat ieder kind recht heeft op passend onderwijs, op welke wijze dan ook.
3. Er kan alleen sprake zijn van begeleiding in onderwijs als een leerling is ingeschreven op een school.
4. Persoonlijke verzorging kan, naast begeleiding in onderwijs, worden ingezet indien deze de ‘normale’ persoonlijke verzorging die de school behoort te bieden overstijgt (zie schema)
5. Begeleiding in onderwijs kan pas worden ingezet nadat de school een OPP (ontwikkelingsperspectiefplan) heeft opgesteld met akkoord van de ouders op het handelingsdeel.
6. School zorgt voor vroegtijdige afstemming in een casus als er (meer) jeugdhulp in de vorm van begeleiding in onderwijs nodig is.
7. Begeleiding in onderwijs is tijdelijk van aard, de eindtijd loopt zoveel mogelijk tot einde van het lopende schooljaar. Begeleiding in onderwijs kan ook naar beneden worden bijgesteld.
8. Deze richtlijnen zijn uitgewerkt in onderstaande schema’s.

Richtlijnen Intelligentie onderzoek

Intelligentieonderzoek: passend onderwijs

Een intelligentieonderzoek kan nodig zijn voor onderwijs aan jeugdigen. Het speelt een rol bij onderzoek naar laag- of hoogbegaafdheid of bij een verwijzing naar het speciaal (basis)onderwijs. Na de uitslag van de test kan het onderwijs aan de jeugdige daarop worden afgestemd. In dat geval is het onderzoek primair gericht op het leerproces. Dit valt onder de zorgplicht van scholen. De gemeente hoeft hiervoor geen voorziening te treffen.

Diagnostisch proces jeugdhulp: jeugdwet onder voorwaarden

Een intelligentieonderzoek kan wél onder de verantwoordelijkheid van de gemeente vallen als het onderzoek onderdeel is van een diagnostisch proces in het kader van jeugdhulp. In dit geval moet er een vermoeden zijn dat er meer aan de hand is dan enkel laag- of hoogbegaafdheid. Het verzoek voor een intelligentietest mag geen los verzoek zijn.

Het wettelijk kader bij persoonlijke verzorging

Persoonlijke verzorging op school kan binnen verschillende wetten vallen:

• Als persoonlijke verzorging op school nodig is als gevolg van ziekte of iets dergelijks valt dit onder de Zorgverzekeringswet (Zvw).
• Als de leerling een Wlz-beschikking heeft valt dit onder de Wet langdurige zorg (Wlz).
• Persoonlijke verzorging op school kan ook onder de Jeugdwet of het (passend) onderwijs vallen.

In 2014 heeft het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) de AWBZ-indicatiewijzer 7.1 opgesteld. Daarin staat wat onder de verantwoordelijkheid van het onderwijs valt sinds de invoering van de Wet passend onderwijs op 1 augustus 2014. De bekostiging van deze vorm van zorg binnen het onderwijs is sindsdien aangepast, maar de grens met de andere wetgeving is niet veranderd. Op grond van artikel 1.2, ld 1, onder b van de Jeugdwet, mag de gemeente een aanvraag voor jeugdhulp weigeren als er hulp kan worden verkregen op grond van een andere wet. Omdat in 2014 is bepaald welk gedeelte van persoonlijke verzorging onder de verantwoordelijkheid van het onderwijs valt, zal de gemeente dat deel als een voorliggende voorziening beschouwen. De tabel hieronder laat zien welk deel van de persoonlijke zorg onder de verantwoordelijkheid van de school valt. Als er hulp nodig is die niet in deze tabel staat én als er geen recht is op hulp op basis van de Zorgverzekeringswet of Wet langdurig zorg, kan er een beroep worden gedaan op de Jeugdwet. 

Niet zindelijke kleuters

Van kleuters die geen aandoening of beperking hebben mag de school verwachten dat zij zindelijk zijn als ze starten op de basisschool. Het is de taak van de ouders om te zorgen dat hun kind zindelijk is. Hiervoor kan nooit jeugdhulp worden ingezet. Van reguliere basisscholen mag niet worden verwacht dat zij zorgen voor verschoning van niet zindelijke kleuters. Het gaat hierbij niet om een ongelukje dat een kleuter een keer kan overkomen. Is een kleuter nog niet zindelijk, dan kan de school de ouders doorverwijzen naar de jeugdverpleegkundige. Die kan de ouders adviseren over zindelijkheidstraining. Als een kleuter tijdens schooltijd moeten worden verschoond, dan moeten ouders daarvoor zorgen. Werk of andere verplichtingen zijn geen reden om van deze verplichting af te zien. Dit geldt niet voor kleuters met een medische beperking of aandoening.

Tabel persoonlijke verzorging door school (minuten per week)

Valt een leerling niet onder de AWBZ-grondslagen, dan is de Jeugdwet van toepassing